Istorijat rase kod nas
1991.
Prema mojim saznanjima prvi Američki Buldozi uvezeni su u Srbiju 1991. godine. Pse je preko susedne Mađarske uvezao bračni par Marija i Šandor Besedeš sa Palića, psi koji su tada uvezeni bili su mužijaci IROD (Istvan’s “D”) i HINO, a ženke AJS (Jersej’s Ice Storm), FRIDA (Amber) i Moni. Neki od ovih pasa su uvezeni tokom 1992-godine i bili su pored registracije u ABF-u i IKC-u registrovani i u Mađarskom udruženju MKU. U odgajivačnici “MOLOS” Besedeševih oštenjeno je ukupno osam legala, FRIDA se štenila sedam puta, AJS jednom dok MONI nije imala potomstvo. 1997-e godine mužijak IROD i ženka FRIDA prodani su u Slovačku, porodica Besedeš se 1998-e godine odselila u Mađarsku, danas žive u Sekešfehervaru,više ne uzgajaju Američke Buldoge. Psi iz odgoja porodice Besedeš su uglavnom registrovani kod IKC-a i kod Mađarskih klubova MKU i MABTE. Psi iz odgajivačnice “MOLOS” su lako prepoznatljivi jer nose prefiks DŽANGL (Joungle), danas u Srbiji 50% Američkih Buldoga imaju bar jednog pretka DŽANGL linije iz odgoja porodice Besedeš.
1992.
Prvog Američkog Buldoga u Beogradu, doneo je iz Los Anđelesa (Los Angeles, USA) Dule Kerkez, bilo je to muško štene po imenu PAČO (Pacho). Na žalost pas je tragično nastradao sa nepune dve godine starosti, nije ostavio potomstvo.
1993.
Slobodan Filipović iz Kruševca je od porodice Besedeš sa Palića kupio je ženku AJS, iz njegovog odgoja vode poreklo tri legla, 1994-e sa IRODOM, 1997-e sa PLUTOM (pas Oskara Nagia iz Feketića) i 1999-e sa KANOM. Slobodan Filipović Buca i danas drži Američke Buldoge i sa svojih sedamdeset godina je verovatno najstariji odgajivač u regionu, njegovi prijatelji mu u šali govore da je najstariji odgajivač posle čuvenog Džonsona u Americi ?
1994.
Te godine Oskar Nagi iz Feketića donosi iz Mađarske ženku po imenu ALBATROS iz odgajivačnice “Of Top Team” vlasnika Koroža Andraša, ovu ženku je 1996-e upario sa BRUISEROM mužijakom u vlasništvu Norberta Nevenjia iz Budimpešte. ALBATROS je iz ovog legla podigla 12 od 13 štenaca, iz ovog legla su mužijak PLUTO “Von Oshaus” i ženka PUSSY “Von Oshaus”, ova ženka je imala prvi stepen dresure.
1997-e PUSSY je parena sa Joungle JACKOM, mužijakom iz odgajivačnice Besedešovih i iz tog legla je podigla 6 od 8 štenaca. Iz ovog legla Oskar je ostavio ženku poi menu HELLA “Von Oshaus”. Oskar Nagi je pored ženke ALBATROS uvezao 1994-95 i mužijaka AL CAPONE “Of Top Team”, ovaj mužijak je u Srbiji promenio više vlasnika i predak je nekolicini pasa od kojih većina na žalost nisu registrovani? Prvi psi koje je Oskar uvezao bili su registrovani kod Holandskog kluba (A.R.F.E.), legla ovih pasa je registrovao u Mađarskim klubovima koji su u to vreme bili najbliže organizacije sa tom delatnošću. Oskar Nagi danas ne uzgaja Američke Buldoge.
1995.
Je veoma bitna godina u istoriji Američkih Buldoga u Srbiji, te godine je u Požarevac donešen mužijak DONALD ALET, pas je kupljen u Češkoj od Alene Tvrozove vlasnice čuvene odgajivačnice Američkih Buldoga ali poznatije po Bulterijerima iz Praga, iste godine Beograđanin Zoran Paunović donosi iz Mađarske ženku Szt.Lorince Bulldozer Aliz, poznatiju kao AZRA. AZRA je do sada verovatno najbolja ženka na ovim prostorima, zajedno sa DONALDOM predstavljala je dragocenu “kap krvi” za postojeću populaciju pasa u zemlji u periodu sankcija i izolacije. AZRA je u kombinaciji sa DONALDOM dala više nego uspešno leglo, najznačajniji psi iz ovog legla su mužijak TORO vlasnika Predraga Popovića iz Beograda i ženke NINA vlasnika Vlade Filipovića iz Beograda i ATHENA (Atina). Toro je uglavnom korišćen u kombinacijama sa ženkama Džangl (Joungle) linije, dok su njegove sestre uglavnom parene sa Joungle Kid-om, mužijakom poznatijim pod imenom TARAS. TARAS je bio jedan od najpoznatijih Beogradskih pasa, ostaće upamćen kao izuzetno dobar, beskompromisan čuvar jer je godinama čuvao jedan od autootpada u Beogradu. Kombinacije ovih pasa su rezultirale sa 6-7 legala u Beogradu, Novom Sadu i Kruševcu iz kojih su potekli brojni zapaženi psi koji su uglavnom bili registrovani od strane ARF-a i MABTE-a.
Postoje zluradi komentari da su legla Nine i Tarasa dobijena u incestu što je apsolutno netačno je oni nisu otac i ćerka kao što neinformisani navode već psi dve potpuno različite krvne linije, Nina je ćerka iz jedinog legla Azre i Donalda Aleta a Taras(Joungle Kid) potiče iz odgajivačnice Molos porodice Besedeš sa Palića!
1997.
Beograđanin Nikola Sandulović je od čuvenog Američkog odgajivača Džona Džonsona (John D.Johnson) kupio za 8000$ četiri psa, dva mužijaka i dve ženke. Na žalost jedna ženka je ubrzo usmrćena zbog deformiteta zadnjih ekstremiteta(displazije), ostala tri psa su bili mužjak BOY koji je uvezen prvi, ženka BONY i drugi mužjak KLYDE. KLYDE nije ostavio potomke, a BONY je sa ĐOLETOM (pas fudbalera Saše Lalatovića) dala jedno leglo iz kojeg je ženka BERTA vlasnice Dejane Maričić iz Beograda. BERTA je sa Torovim sinom BLUOM dala jedno leglo tako da su potomci Sandulovićevih pasa i danas prisutni u Srbiji.
Postoji anegdota za jednog mužijaka od tih pasa koja se i danas često prepričava, pas po imenu BOY izuzetno nestabilan i agresivan posle “napada” na gazdu “pušten” je ili nestao na košutnjaku? Kada je informacija stigla do pojedinih ljubitelja rase neki od njih su danima pokušavali bezuspešno da pronađu psa. Konobar jedne obližnje kafane koji je psa poslednji video stalno je bio pitan gde i kada ga je poslednji put video. Posle ovih iskustava Nikola više nije želeo da uzgaja Američke Buldoge, jednostavno primerci pasa koje je posedovao bili su asocijalizovani i nepoverljivi zbog brojnih faktora koji su ih načinili takvim.
1999.
Verovatno najkontravezniji Američki Buldog kod nas bio je mužijak KAN, postoji nekoliko teorija o dolasku ovog psa Srbiju, gotovo je sigurno da je pas kao mlad “uzet” od KFOR-a na Makedonsko-Kosovskoj granici. Bio je to izuzetno krupan i snažan pas, ostavljao je snažan utisak na svakog ko ga je sreo,igrom slučaja pas nikada nije fotografisan (nismo došli do fotografija). KAN je u Srbiji promenio nekoliko vlasnika od kojih svaki ima svoju verziju Kanovog porekla? Kan je stigao u Srbiju bez i jednog dokaza o poreklu, nagađalo se da je donešen iz Amerike, ili da su ga NATO trupe kupile u Mađarskoj? Postoje i oni koji tvrde da je KAN dosta stariji i da potiče iz odgajivačnice MOLOS sa Palića? Bilo kako bilo KAN je iza sebe ostavio 4-5 legala koja zbog nedostatka dokaza o poreklu sa očeve strane nisu registrovana. KAN je jedno vreme bio u vlasništvu Radoja Gajića-Gaje iz Kraljeva, on je vodio beleške vezane za potomstvo ovog psa tako da sa sigurnošću možemo da tvrdimo da je KAN ostavio nekoliko značajnih potomaka u centralnoj i zapadnoj Srbiji.
REZIME
Posle 2000-e godine u Srbiju je uvezen značajan broj kvalitetnih pasa iz zapadne Evrope i Amerike, taj trend se iz godine u godinu nastavlja što je ohrabrujuće za populaciju pasa u Srbiji. Na odgajivačima i vlasnicima Američkih Buldoga u Srbiji je da pišu najnovije stranice istorije koja će nadamo se biti svetla. To je moguće samo uz jedan ozbiljan, nepristrasan i sveobuhvatan rad na popularizaciji i unapređenju rase na ovim prostorima.
Podatke prikupio Aleksandar Lakić
